Yapay Zeka Politikası

Üretken Yapay Zekâ Kullanım Politikası

Music Article Dergisi’nde yayımlanan ve değerlendirmeye alınan çalışmalarda üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarının kullanımı; etik, şeffaf, sorumlu ve denetlenebilir bir çerçevede yürütülmelidir. Bu politika; yazarlar, editörler ve hakemler tarafından üretken yapay zekâ destekli araçların akademik yayın süreçlerinde kullanımına ilişkin temel ilke ve sınırları belirlemeyi amaçlamaktadır.

Music Article Dergisi, üretken yapay zekâ teknolojilerinin akademik yayıncılık süreçlerinde kullanımına ilişkin olarak COPE (Committee on Publication Ethics) ve ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tarafından ortaya konulan temel etik ve yayıncılık ilkelerini dikkate alır.

Üretken yapay zekâ araçları, bilimsel veya akademik çalışmalarda yazar ya da ortak yazar olarak gösterilemez. Yapay zekâ sistemleri yazarlığın gerektirdiği bilimsel, etik ve hukuki sorumluluğu üstlenemediğinden yazarlık statüsüne sahip değildir.

Music Article Dergisi’ne gönderilen çalışmalar; araştırmacıların özgün düşüncesine, bilimsel yaklaşımına, yöntemine, analizine, yorumuna ve sonuçlarına dayanmalıdır. Üretken yapay zekâ araçlarının kullanımı, yazarların bilimsel ve etik sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Makale Hazırlama Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı

Üretken yapay zekâ araçlarından makale hazırlama sürecinde destekleyici amaçlarla yararlanılabilir. Bu kapsamda yapay zekâ araçları;

  • Dil ve anlatım düzenlemesi,

  • Yazım ve dil bilgisi kontrolü,

  • Metnin okunabilirliğinin geliştirilmesi,

  • Biçimsel ve teknik düzenleme

gibi yardımcı işlemlerde kullanılabilir.

Üretken yapay zekânın çalışmanın bilimsel içeriğini etkileyen herhangi bir aşamada kullanılması durumunda bu kullanımın makale içerisinde açık ve şeffaf biçimde beyan edilmesi gerekir.

Yazarlar, kullanılan üretken yapay zekâ aracının adını ve kullanım amacını mümkün olduğu ölçüde belirtmelidir.

Görsel, İşitsel ve Sanatsal İçeriklerde Yapay Zekâ Kullanımı

Üretken yapay zekâ ile oluşturulan veya önemli ölçüde değiştirilen görsel, işitsel ve sanatsal içeriklerin bilimsel yayınlarda kullanımı; özgünlük, telif hakkı, kaynak gösterme ve etik sorumluluk bakımından dikkatle değerlendirilmelidir.

Yapay zekâ tarafından oluşturulan görsel veya işitsel içeriklerin yalnızca estetik ya da dekoratif amaçlarla bilimsel veri gibi sunulması kabul edilmez.

Bununla birlikte, üretken yapay zekânın doğrudan araştırmanın konusu veya yöntemi olduğu çalışmalarda yapay zekâ tarafından oluşturulan görsel, ses, nota, müzik veya diğer içeriklere araştırma materyali olarak yer verilebilir.

Bu durumda;

  • Kullanılan yapay zekâ aracının adı,

  • İçeriğin hangi amaçla üretildiği,

  • Gerekli görülmesi hâlinde kullanılan model veya sürüm,

  • İçeriğin yapay zekâ tarafından oluşturulduğu ya da değiştirildiği

açık biçimde belirtilmelidir.

Örnek açıklama:

Not: Bu görsel, üretken yapay zekâ sistemi kullanılarak oluşturulmuştur.

Gerekli durumlarda kullanılan sistemin adı ve üretim sürecine ilişkin daha ayrıntılı açıklamaya makalenin ilgili bölümünde veya kaynakçadan önce oluşturulacak “Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı” başlığı altında yer verilmelidir.

Yazarlar İçin Yapay Zekâ Kullanım İlkeleri

Yazarlar, üretken yapay zekâ araçlarından yalnızca bilimsel sorumluluğu kendilerinde kalmak koşuluyla destekleyici amaçlarla yararlanabilirler.

Bu kapsamda;

  • Makalenin bilimsel içeriği, doğruluğu, özgünlüğü, analizleri, yorumları ve sonuçlarından tamamen yazarlar sorumludur.

  • Araştırma problemi ve araştırmanın temel bilimsel yaklaşımı yazarlar tarafından oluşturulmalıdır.

  • Araştırma tasarımı, yöntemsel kararlar ve hipotezlerin bilimsel sorumluluğu yazarlara aittir.

  • Bulguların değerlendirilmesi, yorumlanması, tartışılması ve bilimsel sonuçların oluşturulmasına ilişkin nihai karar yazarlara ait olmalıdır.

  • Üretken yapay zekâ sistemleri yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.

  • Bilimsel içeriği etkileyen üretken yapay zekâ kullanımları açık ve şeffaf biçimde beyan edilmelidir.

  • Yapay zekâ tarafından üretilen bilgilerin doğruluğu, tutarlılığı ve güvenilirliği yazarlar tarafından kontrol edilmelidir.

  • Yapay zekâ tarafından önerilen kaynaklar doğrulanmadan kullanılmamalıdır. Gerçekte var olmayan, yanlış veya hatalı bibliyografik kaynakların kullanımından yazarlar sorumludur.

  • Üretken yapay zekâ tarafından oluşturulan metin, görsel, ses, nota veya diğer materyallerin telif hakkı ve etik uygunluğu kontrol edilmelidir.

  • Kişisel veriler, katılımcılara ait gizli bilgiler, görüşme kayıtları, yayımlanmamış araştırma verileri veya gizlilik yükümlülüğü bulunan belgeler gerekli koruma önlemleri olmaksızın üçüncü taraf üretken yapay zekâ sistemlerine yüklenmemelidir.

  • Telif hakkı ile korunan ve kullanım izni bulunmayan eserler, notalar, ses kayıtları, görseller, fotoğraflar, videolar ve benzeri materyaller yapay zekâ sistemlerine işlenmek üzere yüklenmemelidir.

Yapay zekâ kullanımından kaynaklanabilecek bilimsel hata, yanlış bilgi, etik ihlal, telif hakkı sorunu veya kişisel veri ihlaline ilişkin nihai sorumluluk yazarlara aittir.

Editörler İçin Yapay Zekâ Kullanım İlkeleri

Editörler, üretken yapay zekâ destekli araçlardan editoryal süreçlerde yalnızca sınırlı ve yardımcı amaçlarla yararlanabilir.

Bu kapsamda yapay zekâ araçları;

  • Dil ve anlatım kontrolü,

  • Teknik ve biçimsel düzenleme,

  • Editoryal iş akışını destekleyen rutin işlemler

gibi amaçlarla kullanılabilir.

Bir makalenin kabulü, reddi, hakeme gönderilmesi veya bilimsel niteliğinin değerlendirilmesine ilişkin nihai editoryal karar hiçbir şekilde üretken yapay zekâya devredilemez.

Editörler, değerlendirme sürecindeki yayımlanmamış makalelerin tamamını veya gizli nitelikteki içeriklerini, veri güvenliği ve gizlilik koşulları güvence altına alınmamış üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez.

Editoryal süreçte erişilen yayımlanmamış bilgi, veri, fikir, nota, görsel, ses kaydı veya diğer bilimsel ve sanatsal materyaller gizli kabul edilir.

Hakemler İçin Yapay Zekâ Kullanım İlkeleri

Hakemlik süreci gizlilik esasına dayanır. Bu nedenle hakemler, değerlendirilmek üzere kendilerine gönderilen yayımlanmamış makaleleri, makale bölümlerini, tabloları, görselleri, notaları, ses kayıtlarını, verileri veya diğer materyalleri veri güvenliği ve gizlilik koşulları güvence altına alınmamış üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez.

Hakem değerlendirmesinin bilimsel içeriği ve nihai görüşü hakemin kendisi tarafından oluşturulmalıdır. Makalenin bilimsel değerlendirilmesi tamamen veya esaslı ölçüde üretken yapay zekâya bırakılamaz.

Hakemler, yalnızca kendi hazırladıkları değerlendirme metinlerinde dil ve anlatımın iyileştirilmesi gibi sınırlı amaçlarla yapay zekâ araçlarından yararlanabilir. Ancak bu kullanım sırasında makaleye ait gizli bilgilerin yapay zekâ sistemlerine aktarılmaması gerekir.

Hakem raporunun doğruluğundan, bilimsel içeriğinden, tarafsızlığından ve etik uygunluğundan tamamen hakem sorumludur.

Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı

Music Article Dergisi’ne gönderilen bir çalışmada üretken yapay zekâ, bilimsel içeriği etkileyen bir aşamada kullanılmışsa yazarların bu kullanımı açık biçimde beyan etmeleri gerekir.

Beyan aşağıdaki bilgileri içerebilir:

  • Kullanılan üretken yapay zekâ aracının adı,

  • Mümkünse kullanılan model veya sürüm,

  • Yapay zekânın hangi amaçla kullanıldığı,

  • Makalenin hangi aşamasında kullanıldığı,

  • Üretilen içeriğin yazarlar tarafından kontrol edilip edilmediği.

Örnek:

Üretken Yapay Zekâ Kullanım Beyanı: Bu çalışmanın dil ve anlatım düzenlemesinde [araç adı] kullanılmıştır. Üretken yapay zekâ tarafından oluşturulan veya düzenlenen tüm içerik yazarlar tarafından kontrol edilmiş; çalışmanın bilimsel içeriği, yorumları ve sonuçları tamamen yazarların sorumluluğunda tutulmuştur.

Yalnızca standart yazım denetimi, kelime işlemci otomatik düzeltmeleri veya geleneksel referans yönetim yazılımlarının kullanımı için ayrıca yapay zekâ kullanım beyanı verilmesi zorunlu değildir.

İhlal Durumları ve Editoryal İşlemler

Üretken yapay zekâ kullanımına ilişkin gerekli beyanın yapılmaması, yanıltıcı veya gerçeğe aykırı beyanda bulunulması, gizli verilerin yetkisiz biçimde yapay zekâ sistemlerine aktarılması veya bu politika kapsamında kabul edilmeyen kullanım biçimlerinin tespit edilmesi araştırma ve yayın etiği açısından değerlendirmeye alınır.

İhlalin niteliği ve ağırlığına göre;

  • Yazardan açıklama veya düzeltme istenebilir,

  • Makalenin değerlendirme süreci durdurulabilir,

  • Makale reddedilebilir,

  • Yayımlanmış çalışma için düzeltme veya açıklama yayımlanabilir,

  • Ciddi etik ihlal durumlarında makalenin geri çekilmesi değerlendirilebilir,

  • Gerekli ve uygun durumlarda yazarın bağlı bulunduğu kurum veya ilgili etik birimlerle iletişime geçilebilir.

Bu süreçlerde ihlalin niteliği, yazarın açıklaması, bilimsel kayda etkisi ve ilgili yayın etiği ilkeleri birlikte değerlendirilir.

Genel İlke

Music Article Dergisi, üretken yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel üretimi destekleyebilecek araçlar olduğunu kabul etmekle birlikte, bu araçların insan araştırmacının bilimsel düşünme, yorumlama, değerlendirme ve sorumluluk üstlenme işlevlerinin yerine geçemeyeceğini benimser.

Dergi; akademik yayıncılıkta özgünlüğü, bilimsel dürüstlüğü, şeffaflığı, gizliliği, telif haklarını ve etik sorumluluğu korumayı temel ilke olarak kabul eder.